الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

189

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) قمى در تفسيرش در شأن نزول آيهء : « يا أَيُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ . . . » « 1 » ؛ اى پيامبر شتابندگان به كفر غمگينت نكنند كه به زبان اظهار ايمان مىكنند و در دل ايمان ندارند . به همين حكم دوّمى اكتفا كرده و نوشته است : هنگامى كه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله به مدينه هجرت كرد و قبايل اوس و خزرج ، اسلام را پذيرفتند ؛ كم‌كم يهوديان ضعيف شدند و در همين زمان ، مردى از بنى قريظه ، مردى از بنى نضير را كشت . به دنبال آن بنى نضير به بنى قريظه پيغام فرستادند كه : ديهء مقتول را بدهيد و كشنده را هم تحويل دهيد تا او را بكشيم . ( 2 ) تعداد بنى قريظه هفتصد نفر و بنى نضير هزار نفر بوده و موقعيت بنى نضير از نظر مالى بهتر از بنى قريظه بود ؛ لذا هنگامى كه قتلى در ميان آنها رخ مىداد و كشنده از بنى نضير بود ، مىگفتند رضايت نمىدهيم كه فردى از ما در مقابل فردى از شما كشته شود و در اين موضوع بحث‌هاى زيادى ميان آنها رخ مىداد و حتى نزديك بود كه كارشان به جنگ بكشد . تا اين كه بنى قريظه راضى شدند و قرار دادى بين خودشان نوشتند مبنى بر اين كه : هر مردى از بنى نضير كه مردى از بنى قريظه را بكشد ، بايد كه تجنيب و تحميم شود و تجنيب عبارت بوده است از اين كه قاتل را پشت و رو بر شترى سوار كنند و در ميان مردم بگردانند و تحميم عبارت بوده است از اين كه روى شخص را سياه كنند و بگردانند و نصف ديه را هم بپردازند و در مقابل هر مردى از بنى قريظه كه مردى از بنى نضير را بكشد ، بايد ديهء كامل را بپردازد و قصاص شود ! ( از آنجا كه وضع اين گونه بود ) بنى قريظه گفتند : اين حكمى است كه در تورات نيامده و شما با زور بر ما تحميل كرده‌ايد ، يا بايد كه ديه بگيريد و يا قاتل را قصاص كنيد و الّا محمد را بين خود و شما حاكم قرار مىدهيم و حكم او را گردن مىنهيم . « 2 » ( 3 ) بنى نضير كه هم پيمان عبد اللّه بن ابىّ بودند ، نزد او رفتند و گفتند : از محمد بخواه كه شروط ما را در اين قراردادى كه بين ما و بنى قريظه در مورد قتل است ، نقض نكند . عبد اللّه بن ابىّ گفت : فردى را به همراه من بفرستيد كه سخنان من و سخنان محمد را بشنود تا اگر به آنچه كه شما مىخواهيد حكم كرد بپذيريد و الّا راضى به قضاوت او نشويد ! آنها فردى را به همراه ابن ابىّ فرستادند و او نزد رسول الله آمد و گفت :

--> ( 1 ) . مائده ( 5 ) ، 41 . ( 2 ) . اگر اين قضيه بعد از ترك ديار اجبارى بنى نضير باشد ، در واقع استفاده از فرصت و موقعيت به دست آمده براى نقض قرارداد از سوى بنى قريظه بوده است .